Қазақстанның жаңа Конституциясында меншік нысандарын барынша нақтылай түсу ұсынылды

Мәжіліс депутаты, «Ақ жол» партиясы фракциясының жетекшісі Азат Перуашев ҚР жаңа Конституциясында меншік нысанын барынша нақтылап бекітуді ұсынды. Ол өз ұсынысын Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның оныншы отырысында айтты.

Азат Перуашев меншік институтының мәртебесі инвестициялық тартымдылық пен экономиканың оң бизнес-ахуалы үшін маңызды рөл атқаратынын атап өтті.

Оның айтуынша, қолданыстағы Конституцияда меншіктің тек екі түрі қарастырылған: мемлекеттік және жеке меншік. Сонымен бірге қазіргі экономистер кем дегенде меншікті 5-6 түріге бөледі.

«Финляндия, Литва, Латвия, Әзірбайжан және басқа елдердің конституцияларында мемлекеттік және жеке меншікпен қатар муниципалдық нысан көрсетілген. Қытай, Бразилия, Үндістан конституцияларында бұған ұжымдық немесе кооперативтік меншік қосылған. Кейбір елдерде жария меншік, яғни жария қор нарығында орын алатын компаниялардың меншігі ерекше көзге түседі. Бірқатар басқа елде экономикалық алуандылықты ынталандыру мақсатында Конституциядағы меншік нысандарының тізбесі мүлде шектелмеген», – деді ол.

Азат Перуашевтің пікірінше, нарықтық қатынастардың бүгінгі дамуы қосымша муниципалдық меншікті, ПМИК пен кондоминиумдардың, АШӨК мен кәсіпкерлердің мүлкін анықтау қажеттілігін туғызады.

Ол сондай-ақ Мемлекет басшысы кооперативтерді ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін ең тиімді қызмет түрлерінің бірі ретінде белгілеген Президенттің қаңтардағы «Түркістан» газетіне берген сұхбатын еске салды.

«Бірақ кооператив бүгінде Азаматтық кодексте түсіндірілгендей жеке меншіктің қарапайым жиынтығы ма? Пайшылардың латифундистермен, кредиттік серіктестіктердің қарыз алушылармен көпжылдық даулары және басқа да мысалдар бұл мәселе қолданыстағы заңнамада толық пысықталмағанын көрсетеді», — деп атап өтті депутат.

Оның айтуынша, тура осылайша бірлескен меншіктің басқа түрлері туралы да айтуға болады, өйткені бүгінде бизнесте жеке кәсіпорындар ғана емес, сонымен қатар мемлекет қатысатын жеке құрылтайшылардың кәсіпорындары, АШӨК атынан шығатын муниципалды органдармен байланысқан бизнес және т.б. дамуда.

Азат Перуашев индустрия мен креативті экономиканың әртүрлі жаңа нысандарының қарқынды өсуін ескере отырып, уақыт өте келе цифрлық меншіктің жаңа нысандарын анықтау қажеттілігі туындауы мүмкін екенін айтты.

«Осыған байланысты меншік мәселесін шешудегі негізгі қағидат деп нарықтық қатынастар, яғни бәсекелестік, монополияларға қарсы іс-қимыл өлшемшарттары, нақтылап айтқанда – әртүрлі тәсілдерді таңдау мүмкіндігі екенін атап өту қажет деп санаймын», – деді депутат.

Осыған байланысты «Ақ жол» партиясы фракциясының жетекшісі жаңа Конституцияда меншік нысанын барынша нақтылау мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.

Атап айтқанда, 8-баптың 1-тармағын мынадай редакцияда жазуды ұсынды: «Қазақстан Республикасында меншіктің барлық нысандары танылады, кепілдендіріледі және тең дәрежеде қорғалады».

«Бұл тек мемлекеттік және жеке меншікті ғана емес, экономиканы әртараптандыру және ұлттың әл-ауқатының өсуін қамтамасыз ету мақсатында бизнестің, қоғамның және мемлекеттің ресурстары мен мүмкіндіктерін экономикалық айналымға кеңінен тарту мүмкіндігін ашатын және қорғауды білдіретін барлық басқа да ықтимал нысандарды қолдауды білдіреді», – деп атап өтті Азат Перуашев.

В новой Конституции РК могут закрепить более широкое определение форм собственности

Депутат Мажилиса, руководитель фракции партии «Ақ жол», Азат Перуашев предложил закрепить более широкое определение форм собственности в новой Конституции РК. Свое предложение он озвучил на десятом заседании Комиссии по Конституционной реформе.

Как подчеркнул Азат Перуашев, статус института собственности играет важную роль для инвестиционной привлекательности и позитивного бизнес-климата экономики.

По его словам, в действующей Конституции предусмотрены только два вида собственности: государственная и частная. При этом современные экономисты выделяют как минимум 5-6 различных видов собственности.

«В Финляндии, Литве, Латвии, Азербайджане и других странах, наряду с государственной и частной собственностью, в конституциях отражена муниципальная форма. В конституциях Китая, Бразилии, Индии к ним добавлена коллективная или кооперативная собственность. В некоторых странах особо выделяется публичная собственность, то есть собственность компаний, котирующихся на публичном фондовом рынке. В ряде других стран в целях стимулирования экономического разнообразия перечень форм собственности в Конституции вообще не ограничен», – озвучил он.

По мнению Азата Перуашева, сегодняшнее развитие рыночных отношений создает необходимость дополнительно определять муниципальную собственность, имущество КСК и кондоминиумов, СПК и предпринимателей.

Он также напомнил январское интервью Президента газете «Туркестан», в которой Глава государства обозначил кооперативы одной из наиболее эффективных форм деятельности для сельхозпроизводителей.

«Но является ли кооператив простой суммой частных собственностей, как сегодня трактует Гражданский кодекс? Многолетние споры пайщиков с латифундистами, кредитных товариществ с заемщиками и другие примеры говорят о том, что этот вопрос в действующем законодательстве до конца не проработан», – отметил депутат.

По его словам, аналогичным образом можно говорить и о других видах совместной собственности, поскольку сегодня в бизнесе развиваются не только частные предприятия, но и предприятия частных учредителей с участием государства, бизнеса с муниципальными органами в лице СПК и т.д.

Азат Перуашев добавил, что, учитывая бурный рост различных новых форм индустрии и креативной экономики, со временем может появиться потребность в определении новых форм цифровой собственности.

«В этой связи считаю нужным подчеркнуть, что базовым принципом при решении вопроса собственности выступают рыночные отношения, то есть критерии конкуренции, противодействия монополиям, шире говоря – возможность выбора из разнообразных подходов», – сказал депутат.

В этой связи руководитель фракции партии «Ақ жол» предложил предусмотреть в новой Конституции РК возможности более широкого определения форм собственности.

А именно изложить пункт 1 статьи 8 в следующей редакции: «В Республике Казахстан признаются, гарантируются и равным образом защищаются все формы собственности».
«Это подразумевало бы поддержку и защиту не только государственной и частной собственности, но и всех других возможных форм, что открыло бы возможность более широкого вовлечения в экономический оборот ресурсов и возможностей бизнеса, общества и государства в целях диверсификации экономики и обеспечения роста благосостояния нации», – подчеркнул Азат Перуашев.